Cacaoboom, boom van het goede

Theobroma cacao is de wetenschappelijke naam voor de cacaoboom, de boom die het menselijk leven (nog) zinvoller maakt. En de boom die oproepen om alleen lokaal geproduceerd voedsel te eten zo oneerlijk doet lijken, zo niet ronduit hardvochtig. Een cacaoboom groeit niet aan de rand van de tuin van je oma, zoals een pruimenboom of amandelboom. De altijdgroene cacaoboom is gebonden aan de nabijheid van de evenaar en gedijt in de schaduwrijke regenwouden van Midden- en Zuid-Amerika (om nog maar te zwijgen van het feit dat de cacaoboom te zien is in de tropische kas van de botanische tuin van Ljubljana). Maar het is niet alleen de overvloed aan regen en vochtigheid die hij nodig heeft, maar ook de voedselrijke grond en de temperaturen die niet onder de 16 °C komen. Het is niet alleen de regen die zo rijk is, maar ook de grond die zo rijk is aan voedingsstoffen.

Het geschenk van de goden

De beroemde tropische boom, uit wiens zaden rauwe cacao wordt gewonnen, rijk aan antioxidanten en mineralen, werd gewaardeerd en gewaardeerd door de inheemse stammen van het Amazonegebied, waaronder de Maya''s en Azteken, die het zagen als een heilige boom die door de goden was gegeven vanwege zijn heilzame en helende werking op lichaam en geest. Ze brachten het naar hun velden en begonnen het systematisch te verbouwen. Niet alleen werd cacao ooit beschouwd als wettig betaalmiddel en ruilmiddel, het was ook onmisbaar in ceremoniële of religieuze rituelen. Naast goud en edelstenen was het ook een van de offergaven voor de doden.

Een specialiteit van delicate kleuren

De cacaoboom wordt beschouwd als zeer gevoelig voor ziekten en schimmels, vooral in de eerste vier jaar, wanneer de groei, net als bij andere tropische planten die eerst hun weg naar het licht moeten vinden, zeer snel gaat, maar daarna vertraagt en de weerstand wordt versterkt. Maar omdat de boom als zodanig geen bijzondere kracht heeft die hem takken van zelfvoorziening geeft, is het niet verwonderlijk dat er andere boomsoorten op cacaoplantages te vinden zijn om hem de bescherming en schaduw te bieden die hij nodig heeft.

Een boom die gemiddeld 20 meter hoog wordt, draagt ongeveer 40 langwerpige vruchten die in hun ruwe, leerachtige huid van ongeveer drie centimeter dik plaats bieden aan het zoete vruchtvlees dat de zaden (die in aantal variëren van 30 tot 50) van verschillende tinten delicate kleuren omringt. Een interessant detail is het ongebruikelijke feit dat de vrucht, die tot een kilo kan wegen, direct uit de stam of hoofdtakken groeit, nooit uit de zij- of jonge scheuten. Cavlifloria is de botanische term voor dit fenomeen. Maar ook al bloeien er in één jaar duizenden kleine witte en zachtrode bloemen op de boom, slechts ongeveer 30 ervan dragen vruchten. Het is vermeldenswaard dat de peulen aan dezelfde boom zich in verschillende stadia van rijpheid bevinden en een gevarieerd kleurenpalet hebben, zodat het oogsten van rijpe cacaovruchten zeker niet beperkt blijft tot een week of twee.

Hybriden tussen dominant en prestigieus

Hoewel er verschillende soorten cacao bestaan, zijn er ruwweg twee: criollo en forastero. De forastero cacao wordt het meest gebruikt voor de productie van chocolade, omdat hij bekend staat om zijn veerkracht en het feit dat hij overvloedig rendeert. Het is zijn commerciële levensvatbaarheid die hem zo superieur maakt aan de Afrikaanse cacaoplantages. Het aroma, hoewel chocoladeachtig, is niet bijzonder uitgesproken en ontwikkelt zich sneller dan bij de criollo, die een vollere smaak heeft maar een veel lagere opbrengst en een grotere gevoeligheid. Het aandeel van deze cacao in de wereldproductie mag dan klein zijn, zijn prijs is dat geenszins: die ligt verschillende keren hoger dan die van de eerder genoemde forastero of natuurlijke hybriden zoals de trinitario.