De geschiedenis van chocolade

Maya''s en Azteken - de eerste chocolademakers en -eters

De eerste bekende plantages met cacaobomen, die werden gebruikt om chocolade te maken, werden rond 600 na Christus door de Maya''s aangelegd. In die tijd breidden de Maya''s hun thuisbasis uit en trokken ze naar de noordelijke delen van Zuid-Amerika. Ze ontdekten het schiereiland Yucatan, dat ideaal was voor de cacaoteelt en het maken van chocolade. Men zou dus kunnen zeggen dat de Maya''s de eerste massaproducenten van chocolade waren.

Maar de Maya''s en Azteken maakten al eeuwen eerder kennis met chocolade. Interessant genoeg werd dit voedsel in het begin zo gewaardeerd dat het niet alleen als voedsel werd gebruikt, maar ook om diensten te betalen en te ruilen voor nog waardevollere voorwerpen.

Het woord chocolade zelf is een afgeleide van het Maya-woord "xocolatl" en kan vertaald worden als een schuimige drank. In zijn oorspronkelijke vorm werd chocolade niet gemaakt in de vorm van repen of snoepjes zoals we die nu kennen, maar in de vorm van een drank. Volgens de Azteekse legende werden de zaden van de cacaoboom vanuit het paradijs zelf naar onze wereld gebracht en de Azteken geloofden dat iemand die chocolade of deze goddelijke drank consumeerde, zou groeien in wijsheid en kracht.
Dit goddelijke historische feit draagt ook de Latijnse naam van de cacaoboom, de plant waaruit chocolade wordt gewonnen. De cacaoboom heette oorspronkelijk gewoon ''''cacao'''' (cacao), maar de Zweedse natuuronderzoeker Carl Linne, die baanbrekend werk verrichtte bij het benoemen van planten en dieren, gaf de plant een nieuwe naam: Theobroma cacao. Theobroma betekent ''''voedsel van de goden'''' in het Grieks. Juist omdat chocolade als godenvoedsel werd beschouwd, was het zo gewaardeerd en duur in Midden- en Zuid-Amerika.

Chocolade in Europa

De eerste "boosdoener" die ervoor zorgde dat chocolade zijn weg naar Europa vond, was Christoffel Columbus, die Midden-Amerika ontdekte tijdens zijn verkenningstocht door Indië. De Azteken gaven hem zakken vol cacaobonen cadeau, die Columbus meenam naar Europa. Maar aan het hof van koning Ferdinand van Spanje werden deze geschenken gewoon over het hoofd gezien tussen de andere gouden geschenken en Columbus kende het proces van chocolade maken niet. Het eerste contact van chocolade met de Europeanen was dus rampzalig, want de zaden werden uiteindelijk weggegooid.

Met 10 cacaobonen kon je een konijn kopen, met 100 cacaobonen kon je een goede slaaf kopen. Chocolade werd prominenter onder Europeanen in 1519, 17 jaar nadat Columbus voor het eerst chocolade naar Europa bracht. In die tijd bezocht Hernando Cortez het hof van keizer Montezuma en leerde hij hoe hij de chocoladedrank moest maken.

De Spaanse veroveraars zagen ook dat de keizer zijn chocoladedrank dronk voordat hij zijn minnaressen bezocht, en dus geloofden ze dat chocolade een afrodisiacum was.

Ze namen deze kennis over chocolade mee terug naar Europa en deelden het met het Spaanse hof.

Maar de kennis over het maken van chocolade was eeuwenlang een goed bewaard geheim, dat alleen de Spanjaarden in Europa kenden. De koning van Spanje liet de zorg voor de cacaoboom en het maken van chocolade over aan de Spaanse monniken, die het geheim goed bewaakten. Chocolade werd zo een machtig en duur exportproduct voor Spanje en de Europese zeemacht plantte grote cacaoplantages in zijn koloniën om in de behoeften van de chocolade-industrie te voorzien. In het begin van de 17e eeuw werd het geheim van de chocoladeproductie echter bekend aan andere Europese hoven en andere landen zoals Frankrijk, Italië en Duitsland raakten betrokken bij de chocoladeproductie.

Maar ondanks de grote cacaoplantages in Amerika bleef chocolade in Europa een drank en een dessert voor de rijke klassen. Armere mensen konden het zich niet veroorloven, want een halve liter van deze heerlijke drank kostte in het 17e-eeuwse Londen maar liefst 15 shilling, een enorm bedrag voor die tijd. Cacaobonen bleven nog een tijdje een betaalmiddel in Centraal-Amerika. Zo kon je met 10 cacaobonen een konijn kopen en met 100 cacaobonen een goede slaaf.

Vanuit Europa vond chocolade zijn weg terug naar het Amerikaanse continent toen kolonisten naar Noord-Amerika migreerden. Het duurde even voordat chocolade zich verspreidde onder de kolonisten in Noord-Amerika. Na verloop van tijd ontwikkelde de chocolade-industrie zich en werd chocolade beschikbaar in vaste vorm en niet langer als drank. Het was de vaste vorm van chocolade die in grote mate bijdroeg aan de verspreiding ervan, omdat het transport van chocolade gemakkelijker werd en chocolade langzaam beschikbaar werd voor de minder welvarende klassen.

Vandaag de dag is chocolade een bekend en wijdverspreid voedingsmiddel over de hele wereld. De jaarlijkse productie van cacaobonen ligt rond de 600.000 ton en neemt elk jaar gestaag toe. De chocolade-industrie in Amerika is nu miljarden dollars waard. Maar het heeft meer dan 1000 jaar ontwikkeling en innovatie gekost om chocolade te veranderen van een primitieve drank die bekend was bij de Maya''s en Azteken van Amerika in een voedingsmiddel dat onze smaakpapillen prikkelt en wakker schudt. Maar de evolutie van de chocolade-industrie is nog lang niet ten einde, met elk jaar nieuwe chocoladeproducten en nieuwe additieven om het eten van chocolade nog bedwelmender te maken.